بحران جهانی کمبود رم و DRAM؛ چرا قیمت حافظه افزایش یافته و این وضعیت تا چه زمانی ادامه دارد؟

بازار جهانی حافظه‌های رم و DRAM در یکی از حساس‌ترین دوره‌های خود قرار دارد. گزارش‌های متعدد از رسانه‌های داخلی و خارجی نشان می‌دهد که کمبود چیپ‌های حافظه نه‌تنها باعث افزایش شدید قیمت‌ها شده، بلکه آینده بازار کامپیوتر، لپ‌تاپ و گوشی‌های هوشمند را نیز با عدم قطعیت مواجه کرده است.

افزایش قیمت رم؛ آغاز یک بحران جهانی

طبق گزارش رسانه های رسمی، قیمت حافظه‌های رم در ماه‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است. این افزایش قیمت تنها محدود به یک منطقه یا یک نوع حافظه نیست و بازار جهانی DDR4، DDR5 و DRAM را به‌طور هم‌زمان تحت تأثیر قرار داده است. برخی تحلیل‌ها نشان می‌دهد قیمت برخی ماژول‌های رم نسبت به سال‌های گذشته تا چند برابر افزایش یافته‌اند.

نقش هوش مصنوعی و دیتاسنترها در کمبود حافظه

یکی از عوامل کلیدی این بحران، رشد بی‌سابقه پروژه‌های هوش مصنوعی و مراکز داده است. این حوزه‌ها به حجم عظیمی از حافظه‌های پیشرفته نیاز دارند و بخش بزرگی از ظرفیت تولید شرکت‌های سازنده حافظه را به خود اختصاص داده‌اند. در نتیجه، عرضه حافظه برای بازار مصرفی، از جمله کامپیوترهای شخصی و گوشی‌های هوشمند، کاهش یافته است.

در سال‌های اخیر، شرکت‌های بزرگ فناوری سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی انجام داده‌اند؛ روندی که به افزایش قابل‌توجه تقاضا برای حافظه‌هایی مانند DRAM پیشرفته و HBM منجر شده است. بر اساس گزارش خبرگزاری‌های معتبر، مراکز داده جدید برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی، به‌مراتب حافظه بیشتری نسبت به نسل‌های قبلی سرورها مصرف می‌کنند. همین مسئله باعث شده تولیدکنندگان حافظه، اولویت عرضه محصولات خود را به دیتاسنترها و مشتریان سازمانی اختصاص دهند. از سوی دیگر، ظرفیت تولید جهانی حافظه با سرعت رشد تقاضای حوزه AI همگام نبوده و این عدم توازن، فشار قابل‌توجهی بر بازار وارد کرده است. تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که در صورت تداوم این روند، بازار مصرف‌کنندگان عادی همچنان با محدودیت عرضه و قیمت‌های بالا مواجه خواهد بود. برخی گزارش‌ها نیز حاکی از آن است که پروژه‌های بزرگ هوش مصنوعی با عقد قراردادهای بلندمدت تأمین حافظه، دسترسی کوتاه‌مدت بازار عمومی به این محصولات را بیش از پیش محدود کرده‌اند.

هشدار رسمی SK Hynix: کمبود DRAM تا سال ۲۰۲۸

طبق گزارش‌ها، شرکت SK Hynix به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان حافظه در جهان، هشدار داده است که کمبود DRAM می‌تواند تا سال ۲۰۲۸ ادامه داشته باشد. این شرکت اعلام کرده که رشد تقاضا از سوی هوش مصنوعی و سرورها سریع‌تر از توان افزایش ظرفیت تولید پیش می‌رود.

ساخت کارخانه‌های جدید تولید چیپ فرآیندی بسیار زمان‌بر و پرهزینه است و حتی با سرمایه‌گذاری‌های گسترده، افزایش واقعی عرضه حافظه به بازار مصرفی ممکن است چندین سال طول بکشد.

تغییر استراتژی تولیدکنندگان

شرکت‌های بزرگی مانند سامسونگ، Micron و SK Hynix در حال تغییر اولویت‌های تولید خود هستند:

• تمرکز بیشتر روی حافظه‌های مخصوص سرور و AI
• کاهش تولید رم‌های مصرفی و اقتصادی
• عرضه محدودتر DDR4 و کنترل عرضه DDR5

این تصمیمات اگرچه از نظر اقتصادی برای تولیدکنندگان منطقی است، اما باعث شده بازار مصرف‌کنندگان عادی با افزایش قیمت و کمبود گزینه‌های مقرون‌به‌صرفه مواجه شود.

تأثیر بحران رم بر کاربران و بازار سخت‌افزار

پیامدهای این بحران به‌طور مستقیم برای کاربران قابل مشاهده است:

• افزایش قیمت لپ‌تاپ‌ها و کامپیوترهای شخصی
• گران‌تر شدن گوشی‌های هوشمند
• کاهش امکان ارتقای اقتصادی سیستم‌ها

برای آینده بازار رم؛ چه انتظاری باید داشت؟

بر اساس گزارش‌ها و هشدار تولیدکنندگان بزرگ، انتظار می‌رود بازار حافظه حداقل تا چند سال آینده در وضعیت ناپایدار باقی بماند. حتی در خوش‌بینانه‌ترین سناریوها، بازگشت قیمت‌ها به سطح گذشته در کوتاه‌مدت بعید به نظر می‌رسد.

جمع‌بندی

بحران جهانی کمبود رم نتیجه ترکیب عواملی مانند رشد هوش مصنوعی، محدودیت ظرفیت تولید و تغییر استراتژی شرکت‌های بزرگ است. با توجه به هشدار SK Hynix درباره ادامه کمبود تا سال ۲۰۲۸، به نظر می‌رسد کاربران و بازار سخت‌افزار باید خود را برای دوره‌ای طولانی از قیمت‌های بالا و عرضه محدود آماده کنند.